Co brak snu robi z twoim zdrowiem fizycznym i psychicznym?

Września 22, 2020
Ludzie są jedynym gatunkiem, który sam dobrowolnie pozbawia się snu, na co ewolucja zupełnie nas nie przygotowała. Sen to biologiczna konieczność. Zarywanie nocy lub ograniczenie snu do czterech czy pięciu godzin na dobę niesie za sobą o wiele poważniejsze konsekwencje, niż tylko enigmatycznie nazywane „zmęczenie”. Brak snu może zniszczyć nawet twój kod DNA!

Badaniem wpływu snu na zdrowie zajmuje się brytyjski naukowiec Matthew Paul Walker, profesor psychologii i neuronauki na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley. Bardzo obrazowo opowiada o tym w czasie konferencji TED zatytułowanej „Sen to twoja supermoc”
 

Trzeba spać żeby mieć… cojones

„Mężczyźni, którzy śpią 5 godzin, mają znacznie mniejsze jądra niż ci, którzy śpią siedem godzin lub więcej” – zauważa profesor Walker w swoim wystąpieniu na TED. W dodatku u śpiących zbyt krótko mężczyzn spada poziom testosteronu – i jest na poziomie jak u mężczyzn o 10 lat starszych. Testosteron w męskim organizmie odpowiada przecież nie tylko za funkcje seksualne czy przebieg spermatogenezy (produkcji spermy), ale też np. za zdrowie kości czy redukcję tkanki tłuszczowej. Walker w czasie konferencji wspomina też o fakcie, że brak snu negatywnie wpływa także na zdrowie reprodukcyjne kobiet.
 

Niedobór snu odpowiada ze epidemię nowotworów?

Uczestnicy jednego z eksperymentów przeprowadzonych przez zespół profesora Walkera nie zostali całkowicie pozbawieni snu - ich sen został ograniczony do czterech godzin tylko przez jedną noc. Co się okazało? Aktywność ich komórek odpornościowych zmniejszyła się aż o 70%. Bardzo niepokojący jest fakt, że chodziło o szczególny rodzaj komórek odpornościowych- tak zwane komórki NK. Komórki NK (ang. Natural Killer – naturalni zabójcy) to odkryta w latach siedemdziesiątych grupa komórek układu odpornościowego odpowiedzialna za zjawisko naturalnej cytotoksyczności. Mówiąc prościej: rolą „naturalnych zabójców” jest nie tylko zwalczane wirusów, ale przede wszystkim zwalczanie komórek nowotworowych, które mogą pojawić się w organizmie. Dlatego właśnie istnieje istotny związek między krótkim snem i ryzykiem rozwoju wielu form nowotworu. Obecnie na tej liście znajduje się rak jelita grubego, prostaty i piersi. Związek braku snu i raka jest tak silny, że Światowa Organizacja Zdrowia uznała każdy rodzaj pracy na nocną zmianę za prawdopodobny czynnik rakotwórczy, ponieważ zaburza rytm snu i czuwania.
 

Wpływ braku snu na zdolność uczenia się

Wystąpienia profesora Walkera powinni posłuchać wszyscy studenci uczący się nocami do sesji. Badania prowadzone przez ostatnie 10 lat pokazują, że po nauce potrzebujemy snu, żeby zapisać nowe informacje i nie zapomnieć o nich. Uczenie się w noc poprzedzającą egzamin to wyjątkowo zły pomysł, niezależnie od ilości wypitej kawy czy energetyków. Zespół profesora Walkera dowiódł jednak, że równie złym pomysłem jest uczenie się „w trybie sesyjnym”. Potrzebujemy snu także przed nauką. W przeprowadzonym eksperymencie uczestników podzielono na dwie grupy. Pierwsza grupa spała osiem godzin. Druga grupa została całkowicie pozbawiona snu - była pod ciągłą obserwacją w laboratorium. Następnego dnia uczestnicy zostali poddani badaniu rezonansem magnetycznym w czasie nauki. Kiedy porównamy obie grupy, okaże się, że mózg pozbawiony snu tworzy o 40% mniej śladów pamięciowych. Powinno nas to zaniepokoić – 40% to przecież różnica między świetnie zdanym egzaminem, a oblaniem go! Co takiego dzieje się w niewyspanym mózgu, co można zobaczyć metodami neuroobrazowania? Prawidłowej aktywności nie wykazuje struktura o nazwie hipokamp. Można powiedzieć, że hipokamp jest „skrzynką odbiorczą mózgu”. Trzymając się tej komputerowej analogii: zadaniem hipokampu jest odbieranie nowych plików pamięci i przechowywaniem ich. Brak snu zamyka tę skrzynkę odbiorczą pamięci i nowe „pliki przychodzące” są odrzucane. Co dzieje się w mózgach osób śpiących 8 godzin? W ich EEG naukowcy zaobserwowali tak zwane wrzeciona snu. Są to wybuchy aktywności elektrycznej mózgu występujące w fazie snu głębokiego wiążą się z procesem zapamiętywania.
 

Sen lekarstwem na chorobę Alzheimera?

U osób cierpiących na demencję i otępienie (związane z wiekiem) pojawia się bezsenność. Okazuje się, że wrzeciona snu u takich osób nie występują. Zespół profesora Walkera przeprowadził eksperyment związany z wywoływaniem tych, kluczowych dla zdolności kognitywnych, fal mózgowych w sposób sztuczny – poprzez stymulację mózgu niewielkimi dawkami prądu stałego. W eksperymencie wzięli udział młodzi i zdrowi ochotnicy, jednak mogą z nim wiązać ogromne nadzieje.

Jeśli macie zacięcie naukowe, więcej o badaniach przeczytacie tutaj: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0166223616300376
 

Krótszy sen, a choroby sercowo naczyniowe

Wiosną, w czasie zmiany czasu z zimowego na letni, ilość zawałów serca rośnie aż o 24%. Natomiast jesienią, gdy cofamy zegarki, ilość zawałów serca spada o 21%. To samo dotyczy wypadków drogowych, a nawet liczby samobójstw. Chodzi tylko o jedną godzinę snu!
 

Brak snu uszkadza geny!

Myślimy zazwyczaj, że nasze DNA jest niezmienne. Profesor Walker udowadnia, że wcale tak nie jest. W przeprowadzonym przez niego badaniu wzięła udział grupa zdrowych dorosłych. Przez tydzień sen uczestników ograniczono do sześciu godzin, a potem sprawdzono, jak zmieniła się aktywność ich genów w porównaniu z okresem, kiedy spali osiem godzin. Odkryto dwie ważne rzeczy. Po pierwsze, aż 711 genów prezentowało zaburzoną aktywność z powodu braku snu. Po drugie, około połowa tych genów prezentowała wzmożoną aktywność, a druga połowa - obniżoną. Geny, które zostały wyłączone z powodu braku snu, to geny związane z układem odpornościowym!


Chcielibyśmy zakończyć czymś optymistycznym, ale brutalna prawda jest taka, że w swoim niespełna dwudziestominutowym wystąpieniu na TED profesor Walker wcale nie wymienił wszystkich zagrożeń dla zdrowia związanych z niedostatkiem snu. Tutaj znajdziecie jego artykuł, dotyczący związku niewysypiania się ze zwiększonym apetytem i otyłością.

Cóż można powiedzieć? Wysypiajcie się, bo parafrazując Hipokratesa „sen może zastąpić każde lekarstwo, ale żadne lekarstwo nie zastąpi snu.
 

Szanowni Państwo, w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w ramach naszego serwisu stosujemy pliki cookies. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Jeśli nie wyrażają Państwo zgody, uprzejmie prosimy o dokonanie stosownych zmian w ustawieniach przeglądarki internetowej.

ZAMKNIJ