Jak długo można wytrzymać bez snu?

Maja 14, 2020
Czasem w ludzkich umysłach pojawia się myśl „Ile czasu zaoszczędzilibyśmy nie musząc spać!”. Powszechnie wiadomo jednak, że sen jest równie niezbędny do życia jak jedzenie, picie czy oddychanie. Negatywnych skutków jego braku każdy z nas doświadczył już po jednej kiepsko przespanej nocy. Jak długo jednak człowiek może wytrzymać bez snu? Naukowa odpowiedź na to pytanie wcale nie jest taka oczywista.

Jak długo można nie spać?

Sen to naturalny stan fizjologiczny występujący u wszystkich zwierząt i człowieka. Naukowcy nie znaleźli jeszcze odpowiedzi na pytanie o ewolucyjną rolę snu, wiadomo jednak, że sen jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego. Według badania przeprowadzonego przez National Sleep Foundation człowiek już po 18 godzinach bez snu zachowuje się tak, jakby miał we krwi 0,5 promila alkoholu, co oznacza przecież stan, w którym absolutnie nie wolno kierować pojazdami mechanicznymi! Jak długi brak snu niesie jednak bezpośrednie zagrożenie dla życia?


Kontrowersyjne eksperymenty

Eksperymentalne sprawdzanie jak długo człowiek może przeżyć bez snu budzi oczywiście zastrzeżenia natury etycznej. Eksperymenty przerywa się, gdy pojawia się zagrożenie dla życia i zdrowia badanych ochotników. Pierwsza naukowa próba oceny skutków braku snu została przeprowadzona w 1896 roku w USA. Trzej ochotnicy zostali pozbawieni snu na 90 godzin. Zanotowano, że badani doświadczyli wtedy halucynacji. W latach 60tych XX wieku przeprowadzono serię eksperymentów, w których uczestnicy zostali pozbawieni snu na 7 dni. Wyniki są interesujące.

Eksperyment sen

Po pierwszych 24 godzinach bez snu nie odnotowano drastycznych zmian zachowania badanych, jednak pojawiało się uczucie zmęczenia, a także drżenie i wzrost napięcia mięśni prowadzące do upośledzenia ruchów precyzyjnych. Kolejna nieprzespana noc skutkowała większym zmęczeniem. Pojawiła się też silniejsza potrzeba snu, zwłaszcza między 3 a 5 w nocy. Po trzeciej nieprzespanej nocy uczestnicy stali się rozdrażnieni i poirytowani. Z trudnością wykonywali zadania, które wymagały koncentracji lub wykonywania obliczeń. Rano potrzeba snu była już nie do opanowania, więc do kontynuowania eksperymentu konieczna była obecność obserwatorów nie pozwalających zasnąć uczestnikom. Czwarta doba bez snu spowodowała u uczestników przedłużające się epizody tak zwanego mikrosnu,czyli „snu na jawie”. Badani przerywali swoją aktywność i wpatrywali się w przestrzeń, co zaburzało wykonywanie zadań wymagających skupienia uwagi. W zapisie EEG rejestrowane były wtedy fale delta, charakterystyczne dla fazy snu. Pacjenci oprócz rozdrażnienia zaczęli doświadczać też halucynacji, poczucia nierealności otaczającego świata i uczucia ucisku wokół głowy opisywanego jako „złudzenie kapelusza”. Piąta doba bez snu spowodowała nasilenie wcześniejszych objawów. Do halucynacji doszły też omamy obejmujące inne zmysły. Wykonywania jakichkolwiek zadań intelektualnych stało się niemożliwe. Pojawiła się nieufność i podejrzliwość. Badani zaczęli myśleć, że ktoś próbuje ich zabić. Szóstej nocy u uczestników pojawiły się już objawy psychozy i depersonalizacji.

11 dni bez snu

Również w latach 60tych Dr W. C. Dement przeprowadził inny eksperyment. Obserwowany przez niego siedemnastolatek z Kalifornii, Randy Gardner, przetrwał 264 godziny bez snu. Badanie to zostało opisane w pracy „Psychiatric and EEG observations on a case of prolonged (264 hours) wakefulness” Zarówno sam nastolatek jak i obserwujący go naukowiec starali się usilnie przekonać opinię publiczną, że brak snu jest względnie nieszkodliwy. Samopoczucie chłopca opisywano jako dobre, mimo że nawet proste zadanie matematyczne, takie jak odejmowanie w pamięci, przerosło jego możliwości intelektualne. Ponadto już po czterech nieprzespanych nocach Randy doświadczył silnych halucynacji oraz depersonalizacji. – np. myślał, że jest słynnym czarnoskórym futbolistą oraz rozmawiał ze znakiem drogowym. W 2007 roku chcąc znaleźć się w Księdze Rekordów Guinnessa ,42letni mężczyzna z Kornwalii nie spał przez 266 godzin. Możemy więc przyjąć, że maksymalny czas jaki człowiek może wytrzymać bez snu to 11 dni. Z uwagi na ryzyko jakie brak snu niesie dla zdrowia, kategoria ta została jednak usunięta z Księgi Rekordów Guinnessa, aby nie zachęcać nikogo do dalszych prób.

Eksperymenty na zwierzętach.

Badania przeprowadzone na szczurach wykazały, że większość z nich jest w stanie przeżyć bez snu najwyżej 14 dni.Takie eksperymenty są okrutne i w dodatku wcale nie dają jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, ile człowiek może przeżyć bez snu. W świecie zwierząt istnieją bowiem gatunki niezwykle odporne na brak snu. Niektóre ptaki w okresach migracji śpią tylko godzinę na dobę, a ssaki morskie opanowały umiejętność spania połowicznego (jedna półkula ich mózgu śpi, a druga pozostaje aktywna).

Kiedy bezsenność zabija?

Pamiętajcie, że deprywacja snu, czyli celowe lub wymuszone przez okoliczności pozbawienie się nocnego wypoczynku to coś innego niż bezsenność, czyli mimowolna niemożność zaśnięcia lub przesypiania całej nocy. Niebezpieczeństwo dla zdrowia jest jednak podobne. Wiemy to, ponieważ istnieje tak zwana Śmiertelna Bezsenność Rodzinna. Jest to bardzo rzadka genetyczna, nieuleczalna choroba mózgu. Objawy pojawiają się najczęściej między 30 a 60 rokiem życia. Chorzy doświadczają takich samych objawów jak uczestnicy opisywanych eksperymentów. Pojawiają się więc halucynacje, problemy z koncentracją i stany psychotyczne. Niestety nie istnieje skuteczne lekarstwo na tę straszną chorobę. Leki nasenne powodują u chorych stan śpiączki. Dlatego lekarze skupiają się przede wszystkim na leczeniu objawowym by poprawić choremu samopoczucie w ostatnich miesiącach życia. Opisywany jest przypadek pacjenta, który zmarł po sześciu miesiącach nieustannej bezsenności.


Jak długo człowiek może wytrzymać bez snu? Zdecydowanie nie warto tego sprawdzać. Brak snu nie tylko powoduje negatywne konsekwencje dla zdrowia fizycznego takie jak spadek odporności, tycie lub zaburzenia hormonalne. Dużo groźniejsze jest to, jak deprywacja snu wpływa na nasz stan psychiczny, podejmowane decyzje oraz zdolności poznawcze. Chociaż niektórym aktywnym ludziom może być żal, że sen zajmuje im aż jedną czwartą doby, wszystkie badania pokazują, że jest to czas wyjątkowo dobrze zainwestowany.

Szanowni Państwo, w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w ramach naszego serwisu stosujemy pliki cookies. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Jeśli nie wyrażają Państwo zgody, uprzejmie prosimy o dokonanie stosownych zmian w ustawieniach przeglądarki internetowej.

ZAMKNIJ