Łóżko w starożytnym Rzymie – nie tylko do spania

Września 22, 2020
Jak wyglądały łóżka w starożytnym Rzymie? Po pierwsze wiele zależy oczywiście od tego do jakiego celu służyły, a po drugie od tego do kogo należały. Społeczeństwo rzymskie dzieliło się na bowiem dwa stany krańcowo różniące się sposobem życia: patrycjat i plebs. Byli też oczywiście niewolnicy (co ciekawe mimo braku wolności osobistej ich faktyczna pozycja społeczna, a co za tym idzie warunki, w których żyli zależała od pełnionej funkcji). Najwięcej informacji mamy oczywiście o życiu patrycjuszy.

Patrycjusze (dosłownie „mający ojców) to przedstawiciele najbogatszych rodów rzymskich
Nie będzie przesadą stwierdzenie, że rzymskie elity uwielbiały spędzać czas w pozycji leżącej, więc łóżko były jednym z najważniejszych mebli. Oprócz łóżek do spania istniały też leżanki (lecti) przeznaczone do biesiadowania, do czytania i pracy. Rzymscy patrycjusze nawet spacery lubili odbywać w na leżąco – oczywiście w lektyce!
 

Jak sypiali rzymscy patrycjusze?

Sypialnia ( cubicula nocturna ) była w rzymskim patrycjuszowskim domu umieszczana na drugiej kondygnacji, co zapewniało prywatność. Łoża (lecti cubicidares) ustawiano zazwyczaj w zacisznych wnękach. Łóżka były tak wysokie, że potrzebny był specjalny taboret (scamnum), aby dorosły mężczyzna mógł się na nie wspiąć. Taboret był tak dopasowany, że mieścił się pod łóżkiem i przed snem kładziono na nim sandały

Jak wyglądało samo łóżko? Z jednej strony ograniczone było listwą (pluteus), a z drugiej otwarte (sponda). Drewniane nogi były bogato zdobione np. kością słoniową i pozłacanymi, ornamentami z brązu. Narożniki były zdobione głowami kotów i satyrów. Materace (torus) wypychano różnymi materiałami: słomą, wełną, tanim pierzem (głównie kurzym, kaczym lub gęsim) lub liśćmi. Szczególnie cenione były liście niektórych ziół – już wtedy korzystano w sypialni z dobrodziejstw aromaterapii, a poza tym zioła odstraszały też insekty. Sam materac zwieszony był na skórzanych paskach, co stanowiło prymitywny stelaż. Poduszki wypełniano delikatniejszym puchem gęsim. Pościel wykonana była z wełny lub włókna konopi (w starożytności z konopnego płótna wytwarzano  także koszule, obrusy, żagle okrętowe). W bogatszych domach pościel barwiona była na kolor purpury

W zamożnych domach istniały też specjalne sypialnie przeznaczone do popołudniowej sjesty, które usytuowane były w najchłodniejszej części domu. Nazywano je cubicula diurna
 

Łóżko jako element jadalni

W starożytności biesiadowano w pozycji półleżącej. Rzymska „jadalnia” zwana triclinium była najbardziej reprezentacyjnym pomieszczeniem w całym domu. Z trzech stron stołu (mensa) ustawiano specjalne sofy zwane lectus. (Były one wzorowane na greckich kline ) Każda z sof mieściła trzy osoby a ich ustawienie wiązało się z hierarchią biesiadników. Lectus summus przeznaczone były dla gości o niższym statusie i lectus medius dla gości honorowych a lectus imus dla gospodarza, jego żony i jeszcze jednego członka rodziny
 

A jak sypiali przedstawiciele klas niższych?


Jak zawsze, wywodzący się z elit kronikarze nie poświęcali zbyt wiele uwagi życiu biedoty.  Wprawdzie cesarz -filozof, Marek Aureliusz, wyznający surową doktrynę stoicyzmu w swoich „Rozmyślaniach” dziękuje jednemu z nauczycieli i mentorów, Diogentowi, że zawdzięcza mu „wstręt do błahostek” i „umiłowanie łoża prostego okrytego skórą”. Jest to jednak raczej nawiązanie do helleńskiego ideału cnoty, niż rzeczywisty obraz łóżka prostych ludzi.

Z odkryć archeologicznych wiemy, że wieśniacy w czasach cesarstwa rzymskiego sypiali na siennikach rozłożonych wprost na ziemi, a całe rodziny spały razem.

Szanowni Państwo, w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w ramach naszego serwisu stosujemy pliki cookies. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Jeśli nie wyrażają Państwo zgody, uprzejmie prosimy o dokonanie stosownych zmian w ustawieniach przeglądarki internetowej.

ZAMKNIJ