Znaczenie snów z punktu widzenia psychologii analitycznej

Września 22, 2020
Ludzie od najdawniejszych czasów starali się interpretować sny, starając się z nich odczytać proroctwa dotyczące przyszłych wydarzeń. Senniki tworzyli już starożytni Sumerowie oraz Egipcjanie. W epoce rozumu interpretacje snów zaczęto traktować jako zabobony i gusła. Pod koniec XIX wieku snami ponownie zainteresowali się jednak psychiatrzy. Nauka stanęła na stanowisku, że nawet jeśli sny nie powiedzą nam wiele o przyszłości, można z nich dowiedzieć się ciekawych rzeczy o kondycji psychicznej śniącego.


Prekursorem analizy marzeń sennych był Sigmund Freud. Uważał on, że sny są projekcją nieuświadomionych i wypartych pragnień każdego człowieka. Najczęściej – zdaniem Freuda - są przejawem skrywanego cierpienia i niewyrażonego popędu seksualnego. Twórca psychoanalizy interpretował treści pojawiające się w marzeniach sennych jako symbole genitaliów lub niezrealizowanych potrzeb związanych z seksem. Najsłynniejszym przykładem jest tu interpretacja snu o graniu na pianinie. Celem psychoanalizy było dotarcie poprzez analizowanie snów do podświadomości - źródła zaburzeń psychicznych.

Jeden z bliskich uczniów Freuda, Carl Gustav Jung, po konflikcie ze swoim mistrzem, stworzył własny system terapeutyczny, którego zadaniem było badanie treści nieświadomych pojawiających się w snach - psychologię analityczną.
 

Teoria archetypów


Teoria Carla Gustava Junga opierała się na założeniu, że oprócz indywidualnej nieświadomości istnieje też nieświadomość zbiorowa, wspólna wszystkim ludziom. Nieświadomość zbiorową Jung odkrył właśnie analizując sny swoich pacjentów. Zauważył wówczas, że dokładnie te same motywy, obrazy i symbole można znaleźć w mitologiach całego świata oraz w snach wszystkich ludzi, bez względu na ich pochodzenie etniczne i zaplecze kulturowe.

Treści zapełniające nieświadomość Jung określił mianem archetypów. Archetypy to psychiczne odpowiedniki instynktów, pochodzą z odziedziczonej po przodkach struktury mózgowej. Jung w pracy „The Psychological Aspect of the Kore” wymienił najważniejsze jego zdaniem archetypy:

cień, Stary Mędrzec, dziecko (z herosem jako dzieckiem włącznie), matka („Pramatka” lub „Matka Ziemia”), jako osobowość nadrzędna (dlatego też „demoniczna”) i jej odpowiednik – dziewczyna (dziewica), a wreszcie anima u mężczyzny i animus u kobiety.

Twórca psychologii analitycznej zastrzega jednak, że istnieje o wiele więcej archetypów, mogą one przybierać też skrajne różne autoprezentacje.

Archetyp ma charakter numinalny ( niezależny od naszej woli, to on „włada” człowiekiem), autonomiczny i nieświadomy, dlatego to, co możemy zobaczyć interpretując mity, baśnie lub sny to tylko obraz archetypowy.
 

Śnią nam się archetypy?


W pracy „Fenomenologia Ducha w baśniach” Jung pisze:
Stary mędrzec” pojawia się w snach jako mag, lekarz, kapłan, nauczyciel, profesor, dziadek lub inna osoba obdarzona autorytetem. Archetyp ducha występuje w postaci człowieka, karła lub zwierzęcia w sytuacjach, kiedy brak nam rozeznania, dobrej rady, decyzji, planu itp., a sami nie potrafimy się na nie zdobyć (...) Starzec ukazuje się zawsze wtedy, kiedy bohater znajduje się w rozpaczliwej i beznadziejnej sytuacji, z której uwolnić go może tylko gruntowna rozwaga lub szczęśliwy pomysł, a więc funkcja duchowa lub endopsychiczny automatyzm.

Animę, jak zapewne się domyślacie, reprezentują w snach obrazy kobiet – od uwodzicielki po duchową przewodniczkę, Animus – ma występować w snac h jako uosobienie siły fizycznej np. jako kulturysta. Archetyp Cienia – notabene, jeden z najważniejszych w teorii Junga, gdyż zawiera wszystkie te aspekty, które ego stłumiło, albo nigdy ich nie uznało  - objawia się w snach, pojawia się w postaci koszmarów, ukazujących różne formy upadku, porażki, zamknięcia, kompromitacji. Głębszy aspekt Cienia, tzw. cień zbiorowy, ujawnia się, jeśli śnimy o śmierci lub piekle. Archetyp Matki przejawia się w snach pod postacią figur dojrzałych kobiet o właściwościach ochraniających lub destrukcyjnych.

 

Jungowski klucz do interpretacji snów


Zdaniem Junga szczególne znaczenie psychologiczne mają sny, które powtarzają (serie snów), sny symboliczne, sny z okresu dzieciństwa, sny akauzalne (z zaburzonymi związkami przyczynowo skutkowymi). Zwraca jednak uwagę, że żadnych snów (a zwłaszcza koszmarów lub snów, w których pojawiają się osoby bliskie) nie należy nigdy interpretować dosłownie, ani traktować jako „proroczych”. Jak twórca psychologii analitycznej interpretował sny swoich pacjentów? Najpierw metodą skojarzeń starał się ustalić indywidualny kontekst marzeń sennych, następnie stosował amplifikację, czyli porównywał elementy snu z elementami występującymi w mitach i religiach. Amplifikacja umożliwia śniącemu porzucenie czysto osobistego stosunku do swojego snu i zrozumienie jego metaforycznego znaczenia. Następnym krokiem była refleksja, która wg. Junga nie oznaczała świadomych przemyśleń, tylko automatyczne szukanie znaczenia oparte na kulturowym instynkcie psychiki. Dopiero refleksja podniesiona do poziomu świadomości przekształca przymusowe działanie w celowe i zorientowane indywidualnie. Ostatecznym celem analizy snów jest indywiduacja, czyli integracja treści nieświadomych i synteza w pełni rozwiniętej jaźni, jako rzeczywistości psychicznej wykraczającej poza ego.

 

Szanowni Państwo, w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w ramach naszego serwisu stosujemy pliki cookies. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Jeśli nie wyrażają Państwo zgody, uprzejmie prosimy o dokonanie stosownych zmian w ustawieniach przeglądarki internetowej.

ZAMKNIJ